به وبلاگ بچه های رشته علوم دامی دانشگاه سمنان خوش امدید!
800x600

کلسیم

كلسيم از عناصر پر نياز در تغذيه دام و طيور است و فراوان‌ترين عنصر معدني در بدن حيوانات مي‌باشد. اين عنصر جز مهمي از اسكلت و دندان‌ها بوده به طوري كه 99 درصد از كل كلسيم بدن در اين بخشها يافت مي‌شود علاوه بر آن كلسيم بخش ضروري از سلولهاي زنده و مايعات بافتي است كلسيم براي فعاليت تعدادي از سيستم‌هاي آنزيمي شامل آنزيمهاي لازم براي انتقال پيامهاي عصبي و خصوصيات انقباضي ماهيچه‌ها ضروري است اين عنصر همچنين با انعقاد خون در ارتباط است در خون كلسيم در بخش پلاسما وجود دارد پلاسماي پستانداران معمولي حاوي 80 تا 120 ميلي گرم كلسيم در ليتر بوده اما در مرغهاي تخمگذار بين 300 تا 400 ميلي‌گرم در ليتر است.

ترکیب استخوان:

کلسیم جزء مهم از اسکلت و دندانها است که تقریبا در هر 1 کیلوگرم خاکستر استخوان 360گرم کلسیم وجود دارد.البته ترکیب کلسیم به خصوص در هنگام تولید تخم مرغ و طی شیر دهی باعث کاسته شدن کلسیم استخوان میشود،توسط غده پاراتیروئید کنترل میشود؛همچنین این غده باعث جذب کلسیم از روده نیز میگردد.

علائم كمبود كلسيم:

در صورت كمبود كلسيم در جيره حيوانات جوان در حال رشد استخوان بخوبي تشكيل نشده و وضعيتي موسوم به ريكتز ايجاد مي گردد علائم ركيتز عبارتند از: استخوانهاي به شكل مفاصل، لنگش و اشكال در راه رفتن در حيوانات بالغ كمبود كلسيم موجب استئومالاشيا مي‌شود كه طي آن كلسيم موجود در استخوان باز جذب شده اما جايگزين نمي‌گردد در استئومالاشيا(حیوان مسن) استخوانها ضعيف شده و براحتي مي‌شكنند در مرغها علائم  كمبود عبارتند از: نرمي منقار و استخوانها تاخير در رشد و پاهاي قوسي شكل. تخم‌ها پوسته‌اي نازك داشته و توليد تخم مرغ ممكن است كاهش يابد. علائم ذكر شده براي ريكتز و استئومالاشيا منقضي به كمبود كلسيم نبوده و همچنين مي‌تواند از كمبود فسفر، نسبت غيرطبيعي كلسيم به فسفر ناشي شود

تب شیر(فلجی زایمان):

تب شير وضعيتي است كه در اغلب گاوهاي شيري پس از زايمان رخ مي‌دهد مشخصه اين حالت كاهش سطح كلسيم سرم، تنش‌هاي ماهيچه‌اي و در موارد شديد فلج و بي‌حسي است دليل واقعي هيپوكلسيمي همراه با تب شير مبهم بوده اما عموماً به نظر مي‌رسد كه با آغاز شيردهي غده پاراتيروئيد قادر به نشان دادن عكس العملي بقدر كافي سريع جهت افزايش جذب كلسيم از روده براي برآورده نمودن نياز اضافي حيوان نسبت سطوح طبيعي كلسيم خون را مي‌توان توسط تزريق داخل وريدي گلوكونات كلسيم مجدداً ايجاد نمود اما ممكن است اين عمل هميشه اثري بادوام نداشته باشد تحقيقات نشان داده است كه در طي دوره خشكي پرهيز از مصرف مقادير زياد كلسيم با حفظ سطوح جيره‌اي كافي از فسفر بروز تب شير را كاهش مي‌دهد در پيشگيري عملي از تب شير استفاده از جيره‌هاي با كلسيم پايين براي افزايش جذب كلسيم مستلزم پيش‌بيني زمان صحيحي از زايمان بوده و در غير  اين صورت ممكن است كمبود كلسيم رخ دهد.

منابع كلسيم:

 شير و محصولات سبز پررنگ بخصوص لگوم همه منابع خوبي از كلسيم بوده غلات و ريشه‌ها از اين نظر منابع فقيري محسوب مي‌شوند فرآورده‌هاي فرعي حيواني حاوي استخوان مانند پودر ماهي و پودر گوشت و استخوان منابع عالي از كلسيم هستند. در صورت استفاده از سنگ كلسيم فسفات در جيره حيوانات اطمينان از عدم وجود فلور در آنها مهم بوده زيرا در غير اين صورت ممكن است چنين مملكي مموميت زا باشد وجود سطوح بالاي چربي در جيره حيوانات تك معده‌اي باعث تشكيل صابونهاي كلسيمي اسيدهاي چرب شده قابليت جذب كلسيم را كاهش مي‌دهد.

نسبت كلسيم به فسفر:

 نسبتي بين كلسيم به فسفر كه به نظر مي‌رسد بيشترين مطلوبيت را براي حيوانات مزرعه به جز طيور دارد عموماً در دامنه 1 به 1 يا 1 به 2 است.

به منظور انکه مرغ ها قادر به ذخیره مقادیر کافی از کلسیم در مغز استخوان های خود باشند تقریبا 7-14روز قبل از گذاشتن اولین تخم مرغ به مقادیر بالای کلسیم نیاز دارند

عوارض كمبود كمبود كلسيم و فسفر در دام

1ـ نرمي استخوان در دامهاي جوان پارانشيم 2ـ شكننده شدن استخوان در دامهاي بالغ يا استئومالامي 3ـ بيماري تب  شير يا فلجي در دامهاي بالغ 4ـ بيماري انحراف اشتها يا پيكا كه سبب بلغ اشياي غيرمغذي توسط دام مي‌شود 5ـ كاهش رشد و توليد 6ـ نازائي 7ـ كاهش مقاومت در برابر بيماريها و خونريزي

عوارض كمبود كلسيم و فسفر در طيور:

1ـ نرمي استخوان و فلج در جوجه‌ها، شكنندگي استخوان در مرغهاي مسن 2ـ كاهش اشتها و ضريب رشد و توليد 3ـ افزايش ميزان لنبه و شكستگي تخم مرغ 4ـ كاهش توليد جوجه در كارخانه‌هاي جوجه كشي 5ـ تلفات به علت فلج، كاهش كارايي قلب، عضلاني، استخواني و بي‌اشتهايي

فسفر

فسفر نسبت به سایرعناصر معدنی ، دارای بیشترین وظایف شناخته شده در بدن حیوان میباشد . ویتامین D در متابولیسم کلسیم و فسفر اهمیت دارد و درجذب این عناصر از روده و باز جذب آن ها از استخوان و کلیه نقش دارد . میزان فسفر موجود در بدن حیوان کمتراز کلسیم است.

علایم کمبود: در سراسر دنیا به خصوص در مناطق گرمسیری و نیمه گرمسیری خاک ها با کمبود فسفر مواجه هستند. فسفر نیز مانند کلسیم برای تشکیل استخوان مورد نیاز بوده و کمبود ان میتواند منجرو ریکتز یا استئومالاشیا شود .بیماری به نام پیکا یا گند خواری در گاو ها به علت کمبود فسفر در جیره ایجاد میشود .حیوانات مبتلا اشتهای غیر طبیعی به خوردن موادی مانند چوب و استخوان و پارچه و سایر مواد خارجی که ارزش غذایی ندارند دارند.درحالتیکه کمبود فسفر مزمن شود عوارضی مانند خشکی مفاصل و ضعف عضلانی در حیوان بروز میکند .

 

مصرف جیره با درصد پایین فسفر باعث اختلالاتی در دستگاه ها ی تولید مثلی میشود، از جمله ضعف باروری، اختلال در عملکرد تخمدان ها واختلال در فحلی حیوان میشود.کمبود این عنصردر گاوها همچنین ممکن است تولید شیر را کاهش دهد .رشد پایین تر از حد طبیعی در حیوانات جوان و افزایش کاهش وزن نهایی در حیوانات بالغ ،علایم مشخصی از کمبودفسفر در همه ی گونه ها هستند .کمبود فسفر در گاو ها نسبت به گوسفندان رایج تر است زیرا گوسفند تمایل به چرای انتخابی تری دارد و ازبخش های در حال رشد گیاهان که غنی از فسفرند استفاده میکنند.

منابع فسفر : فسفر در شیر ،دانه های غلات ،پودر ماهی و فراورده های گوشتی حاوی استخوان وجود دارد .میزان این عنصر در علوفه خشک و کاه ها عموما بسیار پایین است. در دانه های غلات فسفر به شکل فیتات ها که نمک های اسید فیتیک(مشتقی از اسیدفسفوریک )هستند وجود دارد .فیتاتهای نا محلول کلسیم و منیزیم در غلات سایر فرآورده ها ی گیاهی وجود دارند.ازمایشات انجام شده در جوجه ها بیان گر اینست که فسفر موجود در فیتات کلسیم تنها با 10درصد از بازدهی فسفات سدیم مورد استفاده قرار میگیرد .درمرغ های تخم گذار،فسفر فیتاتی با تقریبا نصف مطلوبیت دی کلسیم فسفات مورد استفاده قرار میگیرد .بعضی خوراک های گیاهی مانند گندم حاوی فیتاز بوده و در معده ی تک معده ها مقداری از فسفر فیتاتی به وسیله ی عمل این انزیم قابل دسترس میگردد .در گوسفند هیدرولیز فیتات ها توسط فیتاز های باکتریایی در شکمبه رخ میدهد .

باید از خوراندن میزان بالایی از فسفر اجتناب نمود ،زیرا مقادیر اضافه دفع شده ودر اثرتشدید رشد جلبکها در منابع آبی باعث آلودگی میشوند.بعلاوه،مصرف مقادیر بالای فسفر همراه با منیزیم میتواند منجرو به تشکیل رسوبات معدنی در مثانه و میز راه (عارضه سنگ مجاری ادرار)شده و موجب مسدود شدن جریان ادرار در گوسفندان وگاوهای نر شود.     

گوگرد

بیشتر گوگرد بدن حیوان در پروتئین های حاوی اسید آمینه سیستین ، سیستئین  ومتیونین وجود دارد . دو ویتامین بیوتین و تیامین ، هورمون انسولین و متابولیت مهم کوآنزیم آ نبز حاوی گوگرد هستند . پشم غنی از سیستین و حاوی حدوداً 4% گوگرد است . پروتئین بافتی و شیر دارای نسبت ازت به گوگرد 15 به 1 است. به عبارت دیگر یک نسبت ازت به گوگرد معادل 14 به 1 است . این نسبت در پشم 5 به 1 است . وجود مقادیر زیاد گوگرد در جیره می تواند منجر به مسمومیت شود در این حالت گوگرد توسط فلور میکروب دستگاه گوارش به سولفیت هیدروژن که عاملی مسمومیت زاست تبدیل می گردد . در این حالت حرکات شکمبه را کاهش داده و باعث عوارض عصبی و تنفسی می شود .

منیزیم

منیزیم رابطه نزدیکی با کلسیم و فسغات دارد . حدود 70 % از کل منیزیم در اسکلت یافت می شود اما بخش دیگر عنصر که در بافت های نرم ومایعات پراکنده است برای سلامتی حیوان اهمیت دارد .منیزیم معمول ترین فعال کننده آنزیمی است درنتیجه این عنصر برای متابولیسم کارامد کربوعیدرات ها و لیپید ها ضروری است .

علایم کمبود: ازمایشهای انجام گرفته بر روی گوساله های تغذیه شده با جیره های شیری با منیزیم کم منجر به کاهش سطح منیزیم سرم خون تخلیه منیزیم استخوان کزاز و مرگ شدند .در نشخوار کنندگان بالغ حالتی موسوم به کزاز ناشی از کمبود منیزیم که با سطوح پایین منیزیم در خون هیپو منیزیمیا همراه است کزاز ناشی از کمبود منیزیم به نامهای مختلف از جمله کزاز منیزیمی کزاز شیری و یا سرگیجه گراسی شناخته شده.  منيزيم ادرار شاخص بهتري از كمبود در مقايسه با منيزيم سرم است زيرا سطوح سرمي تا زمان وجود كمبود شديد كاهش نميابد حال انكه كمبود منيزيمي بلافاصله در سطوح ادراري انعكاس می یابد.علايم كزاز:عصبي بودن لرزش انباض عضلات ضورت راه رفتن همراه تلو تلو خوردن وتشنج .

منابع منیزیم : سبوس گندم و مخمر خشک شده و بیشتر کنسانتره های پروتینی گیاهی بخصوص کنجاله های تخم پنبه و تخم کتان منابع خوبی از منیزیم هستند شبدرها معمولا نسبت به گراس ها از نظر منیزیم غنی ترند هر چند که میزان منیزیم محصولات علوفه ای بسیار متغیر است . عموما توصیه میشود که میزان حدودا 50 گرم اکسید منیزیم باید به ازای هر راس گاو در روز به عنوان میزان پیشگیری کننده مصرف گردد میزان پیشگیری کننده برای گوساله ها 7تا 15گرم اکسید منیزیم در روز بوده در حالی که این میزان برای میشهای شیرده حدود 7گرم است

پتاسیم

 همراه با یونهای سدیم،کلر و بیکربنات نقش بسیار مهمی در تنظیم اسمزی مایعات بدن و تعادل اسید و باز دارند.

پتاسیم نقش مهمی در تحریک پذیری ماهیچه ای و عصبی دارند و در متابولیسم کربوهیدرات ها دخالت دارند.

علایم کمبود:

میزان پتاسیم موجود در گیاهان بالا، به همین دلیل در حیوانات کمبود آن نادر است جز در برخی از دانه های تقطیری به علت خارج نمودن مایعات پس از تخمیر.

درجوجه ها باعث تاخیردر در رشد ،ضعف،کزاز و به دنبال آن مرگ.

فلجی در گوساله ها تغذیه شده با جیره های جانشین شیر با غلظت پتاسیم پایین.

مصرف بالای پتاسیم باعث اختلال در جذب و متابولیسم منیزیم شده که عامل مهم سبب شناسی کزاز ناشی از کمبود منیزیم است.

سدیم

در بافتهای نرم و مایعات بدن وجود دارد و مانند پتاسیم در تعادل اسید و بازی وتعادل اسمزی نقش دارد؛و در جذب قندها و اسیدهای آمینه و انتقال پیام عصبی نقش دارد.

سدیم در مقایسه با کلر،عامل اصلی محدود کننده در جیره های با کمبود نمک در گاو و گوسفند.

علایم کمبود:

Ø     کاهش فشار اسمزی و درنتیجه از دست رفتن آب بدن.

Ø     رشد ضعیف و کاهش استفاده از پروتئین ها و انرژی هضم شده.

Ø     در مرغ ها تولید تخم و رشد به طور نامطلوبی کاهش.

Ø     در موشها آسیبهای چشمی ،اختلالات تولید مثلی و نهایتا مرگ.

منابع سدیم:

Ø     در خوراکهای گیاهی نسبتا پایین.

Ø     خوراکهای گوشتی با منشأ دریایی از منابع غنی تر.

Ø     رایج ترین مکمل معدنی حاوی سدیم نمک خوراکی.

 

 

ید

این عنصربیشتردرغده تیروئید تجمع می یابدودرساخت دوهورمون تری یدوتیرونین وتترایدوتیرونین(تیروکسین) نقش دارد.

وظایف هورمون های تیروئیدی:

تسریع واکنش هادربیشتراندام هاوبافت های بدن ازطریق                   تسریع متابولیسم پایه وافزایش رشدومصرف اکسیژن درکل بدن

نحوه ساخت هورمون های تیروئیدی:

اتصال اسیدآمینه تیروزین بایکسری موادحدواسط(مثل مونویدوتیرونین ودی یدوتیرونین که دوشکل ذخیره ای ید درغده تیروئیدهستند)

غلظت یددربدن حیوان بالغ                                     600 میکروگرم درکیلوگرم وزن بدن حیوان

میزان مجازیددرجیره                              50 میلی گرم درکیلوگرم ماده خشک

کمبودیدباعث ایجادگواتر(بزرگ شدن غده تیروئید که دراثرکاهش تولیدتیروکسین ایجادمیشود ) می شود.

دلیل دیگرایجادگواترمصرف بالای خوراک های حاوی ترکیبات گواترزا(مثل کلم وکلم پیچ)میباشد که این ترکیبات (مثل گویترین وتیوسیانات) درنهایت درشیرگاوهای شیرده نیزمشاهده میشود.

عواقب کمبودید:

1) کاهش تولیدتیروکسین وایجادگواتر

2) کم کاری تیروئیدواختلالات تولیدمثلی( تولدنوزادانی مرده ضعیف یابدون مو)

منابع ید:

- به مقداراندک وبصورت یدمعدنی(همان شکلی ازیدکه ازلوله گوارش جذب میشود) دربیشترخوراکها

- به مقدارفراوان درپودرماهی وخوراک هایی بامنشا دریایی.      برای پیشگیری ازایجادگواتردرمناطقی که شیوع زیادی دارد ازطریق مکمل سازی جیره بانمک یددار(به شکل یدید سدیم ویدیدپتاسیم ویدات سدیم)

علائم مسمومیت ید:

دردام: تنزل افزایش وزن ومصرف خوراک       درطیور: توقف یاکاهش تولیدتخم مرغ درهفته اول-مرگ جنینی زودهنگام-کاهش قابلیت جوجه درآوری-تاخیردرجوجه درآوری

منگنز

این عنصربه مقداراندک دربیشتربافت های بدن وبابالاترین غلظت دراستخوان کبد کلیه لوزالمعده وغده هیپوفیز وجوددارد.

 

نقش های منگنز

فعال کننده بسیاری ازآنزیم ها مثل هیدرولازوکیناز    --  تشکیل دهنده بخشی ازبعضی آنزیم ها مثل آرژیناز

علائم کلی کمبودمنگنز:

تاخیردررشد- نواقص اسکلتی( مثل پروسیس یادررفتگی رباط که دراثرکمبودمنگنزدرجیره جوجه های جوان یامصرف بالای کلسیم وفسفردرجیره ایجادمیشود)- فلجی نوزاد-اختلالات تولیدمثلی (مثل کاهش یاتاخیردرفحلی وآبستنی وافزایش سقط جنین درگاوهاوبزها)

 کمبود منگنز در پرندگان مادر: کاهش قابلیت جوجه درآوری و ضخامت پوسته تخم_ پس رفتگی سر در جوجه ها

 منابع منگنز:

گیاهان مرتعی(میزان متغیر دارد)_ دانه ها و فرآورده های دانه(مقادیری متوسط به جز ذرت)_مخمرها و خوراکهایی با منشا حیوانی(منابعی فقیر)_سبوس برنج و ضایعات گندم(منبعی غنی)                                                                                                                                                           سطح مجاز منگنز دامنه وسیعی دارد: در مرغها تا 1 گرم بر کیلوگرم فاقد مشکل بوده

روی                    

 محل تجمع روی در بدن:

در همه ی بافتها یافت میشود ولی در استخوانها تجمع بیشتری دارند همچنین در پوست،مو و پشم حیوانات نیز حاوی مقادیر زیادی روی هستند.

علائم کمبود روی در جوجه ها:

تأخیر در رشد- نواقص پا- پرهای مجعد- پاراکراتوز- سندروم تورم مفصل خرگوشی(یک نقص استخوانی)

علائم کمبود روی در گوساله ها:

التهاب بینی و دهان_خشکی مفاصل_تورم پاها_پاراکراتوز

منابع روی:

مخمر(منبع غنی)_ در سبوس و جوانه دانه غلات_پودر گوشت و پودر ماهی(نکته:فرآورده های

 فرعی پروتئینی غنی تر از مکملهای پروتئینی گیاهی است)

مقادیر بسیار زیاد روی باعث کاهش مصرف خوراک و تحریک کمبود مس میشود.

مس

ضرورت های وجود مس

   تشکیل هموگلوبین، ایفای نقش در سرولوپلاسمین که در آزادسازی آهن از سلول به داخل پلاسما نقش دارد،بهبود عملکرد اریتروکوپرین که در گلبول های قرمز یافت شده و در متابوبیسم اکسیژن نقش دارد.شرکت در سیستم های آنزیمی نظیر سیتوکروم اکسیداز که در فسفریلاسیون اکسیداتیو نقش دارد.حضور در رنگدانه هایی نظیر توراسین که در پر می باشد.کاهش حساسیت به عفونت در بره ها.

این عنصر در تمام سلول ها بخصوص در کبد بعنوان اندام اصلی ذخیره کننده مس وجود دارد.

علایم کمبود مس

   این علایم عبارتند از:کمخونی،رشد ضعیف،نواقص استخوانی،اسهال،ناباروری،بدون رنگدانه شدنمو و پشم،اختلالات دستگاه گوارش و آسیب مغز و نخاع. حالتی از کمبود مس موسوم به عدم تعادل منظقه ای مدت هاست که در استرالیا شناخته شده است.این عارضه در مراتع با میزان مس پایین ایجاد شده و می توان با خوراندن یک نمک مس از آن پیشگیری نمود. وضعیتی مشابه در بره های انگلیسی با نام پشت نوسانی رخ داد و نشانه های آن از فلجی کامل بره تازه متولد شده تا راه رفتن همراه با تلوتلو خوردن که پاهای عقب را تحت تاثیر قرار می دهد متغیر است.

   مس باعث ایجاد جعد در پشم می شود.به طوریکه در آنزیم ایجاد کننده پل دی سولفیدی بین دو ملکول سیستئین وجود دارد. بر اثر کمبود مس این آنزیم کارایی خود را از دست داده و در نتیجه پشم حالتی نخ مانند پیدا می کند.

منابع مس:  مس تقریبا در تمام خوراک ها وجود دارد. دانه ها و فرآورده های آنها معمولا غنی از مس بوده اما کاه ها مقادیر کمی از مس دارند.میزان مس موجود در شیر پایین بوده و بنابراین، هنگام مصرف یک نمک آهن در حیوانات جوان استفاده از مقدار کمی سولفات مس معمول است.

مسمویت زایی مس:  قدرت تحمل در برابر مس به طور قابل توجهی در بین گونه ها متفاوت است.گاو ها از این نظر بسیار مقاوم بوده ، اما گوسفندان از این نظر حساس است.   مسمومیت مزمن با مس منجر به بافت مردگی(نکروز) سلول های کبدی،یرقان،از دست رفتن اشتها و مرگ در اثر اختلال کامل کبد می شود.

 مس به عنوان محرک رشد:    حیوانات تغذیه شده با جیره های حاوی مس بیشتر سرعت رشد بیشتر و ضریب تبدیل بهتری دارند. بیشتر این مس جذب نشده،اما با عبور از دستگاه گوارش اثر خود را به طریقه ای تا حد زیادی مشابه آنتی بیوتیک های محرک رشد،با تغییر دادن جمعیت میکروبی اعمال می نماید. با وجد این، اثر آن مستقل از آتی بیوتیک ها بوده و به اثر آنها اضافه می شود.

آهن

بیش از90%آهن بدن بصورت متصل به پروتئین ها وجود دارد. مهمترین این پروتئینها هموگلوبین، پروتئینی موسوم به ترانسفرین( انتقال دهنده آهن بین بخش های مختلف بدن)، فریتین و هموسیدرین است.

علایم کمبود: ازآنجا که بیشی از نیمی ازآهن موجوددر بدن به صورت هموگلوبین وجود دارد، می توان انتظار داشت که کمبود جیره ای آهن بطور محسوسی تولید این ترکیب را تحت تاثیر قرار میدهد. کمخونی ناشی از کمبودآهن بیشتردر حیوانات شیرخوار با رشد سریع رخ می دهد،زیرا میزان آهن موجوددر شیر معمولابسیار پایین است. در مرغهای تخم گذار کمخونی ناشی از کمبودآهن رخ می دهد،زیرا تولید تخم در بردارنده  تخلیه ای قابل توجه در ذخایر آهن بدن است.

منابع آهن: آهن بطور گسترده ای در خوراکها وجود دارد.منابع خوب این عنصر عبارتند از:گیاهان سبز پربرگ،بیشتر گیاهان لگومینوز و پوشش دانه ها.خوراک های با منشا حیوانی مانند پودر گوشت ،پودر خون وپودر ماهی منابعی عالی از آهن هستند.همانگونه که قبلا ذکر شد شیر یک منبع فقیر از نظر آهن محسوب میشود.

آهن از سراسر لوله گوارش جذب شده ،اما این عمل عمدتا در دوازدهه و ژژونوم انجام می شود. بطور طبیعی نیاز افراد بالغ به آهن پایین است،زیرا آهن حاصل از تخریب هموگلوبین برای تشکیل مجدد هموگلوبین قابل استفاده بوده و تنها درحدود 10%از عنصر از این چرخه خارج می شود.

مسمومیت زایی آهن: مسمومیت مزمن با آهن منجر به ناراحتی های تغذیه ای،کاهش رشد و کمبود فسفر می شود.

کبالت

تعدادی از بیماری ها در گاوها و گوسفندان که مشخصه آنها لاغری ،کمخونی وبیحالی است از سالها قبل شناخته شده و با عناوین پینینگ ،بیماری نمک ،بیماری بوته و بیماری ویستینگ نامیده میشوند. کبالت برای ساخت ویتامین ب 12 توسط میکرواورگانیسم های  شکمبه مورد نیاز بوده و در صورت کمبود عنصر در جیره ، ویتامین نمیتواند در مقادیری کافی جهت برآورده نمودن احتیاجات حیوان تولید شود و علایم پینینگ بروز می نماید . از این رو ،پینینگ به عنوان پدیده ای ناشی از کمبود ویتامین ب 12 در نظر گرفته می شود .

وقتی نشخوار کنندگان در مراتع با کبالت پایین نگه داشته می شود ، ممکن است چندین ماه تا ظهور نشانه مای پینینگ سپری شود که دلیل آن ذخایر ویتامین ب 12 موجود در کبد و کلیه ها است . با تخلیه این ذخایر ،کاهشی تدریجی در اشتها و در نتیجه کاهش وزن ایجاد شده و به دنبال آن تحلیل ماهیچه ای ،گند خواری ،کم خونی شدید و نهایتا مرگ رخ می دهد . در شرایط چرا ، بره ها بیشترین حساسیت را به کمبود کبالت داشته و بعد از آنها به ترتیب گوسفندان بالغ ،گوساله ها و گاوهای بالغ قرار میگیرند. نشخوار کننده دارای احتیاج کبالت بالاتری نسبت به غیر نشخوار کننده هست، زیرا مقداری از این عنصر طی ساخت میکروبی ترکیبات آلی فاقد فعالیت فیزیولوژیکی در بافت های میزبان تلف می گردد .

به وسیله خوراندن سولفات کبالت می توان از کبالت در نشخوارکنندگان پیشگیری نمود .با استفاده از یک گلوله کبالت حاوی 900 گرم اکسید کبالت در کیلوگرم  می توان به تامین مستمر میزان ثابتی از عنصر دست یافت ،گلوله در نگاری باقیمانده و به کندی طی دوره ای طولانی عنصر را آزاد می نماید.

نیکل

بطور مطلق یک وظیفه بیوشیمیایی ویژه ای برای نیکل تعیین نشده است ، اما احتمالا این عنصر به عنوان یک کوفاکتور یا جزئی ساختمانی در متالوانزیم ها است . همچنین ممکن است نیکل در متابولیسم اسیدهای نوکلئیک دخالت داشته باشد .در جوجه های تغذیه شده با  یک جیره  حاوی عنصر در غلظتی کمتر از 40میکروگرم در کیلو گرم ماده خشک، تغییرات رنگدانه ای پوست پیشرفت نموده  و التهاب پوستی و تورم مفصل خرگوشی  ایجاد گردید . جیره های با میزان نیکل پایین در خوکها پوستی فلس دار و خشن مشابه با حالت پاراکراتوز ناشی از کمبود روی ایجاد نمودند که پیشنهاد کننده دخالت عنصر در متابولیسم روی است . مکمل سازی نیکل ، فعالیت اوره آز باکتریایی  شکمبه را افزایش میدهد .

سطوح طبیعی عنصر در گیاهان مرتعی 0/5 تا 3/5 میلی گرم در کیلوگرم ماده خشک بوده ، حال آن که دانه گندم حاوی  300 تا 400 میگروگرم در کیلوگرم ماده خشک است . نیکل عنصری  نسبتا غیر سمی است که به طور ضعیفی از دستگاه گوارش جذب شده و به طور طبیعی باعث اسیب جدی بر سلامتی نمی گردد .

قلع

در سال 1971اثر رشد قابل توجه ای در موشهای صحرایی تغذیه شده با جیره های اسید امینه ای خالص و نگهداری شده در محیط های عاری ا زعناصر کم نیاز ، در اثر مکمل سازی جیره ها توسط قلع گزارش شد . این مطالعات پیشنهاد نمود که قلع یک عنصر ضروری کم نیاز برای پستانداران است . عنصر به طور طبیعی در مقادیری کمتر از 1 میلی گرم در کیلو گرم ماده خشک در خوراکها وجود داشته ؛ برای مثال مقادیر موجود در گیاهان مرتعی رشد نموده در اسکاتلند حدود 300 تا 400 میکروگرم در کیلوگرم ماد ه خشک هستند . اهمیت تغذیه ای این عنصر هنوز نیازمند بررسی است ، اما پیشنهاد می شود که قلع در ساختمان سوم پروتئین ها یا سایر ماکروملکول ها نقش دارد . قلع به خصوص در شکل معدنی بطور ضعیفی از دستگاه گوارش جذب شده و قلع خورده شده مسمومیت زایی ناچیزی دارد .   

 

مولیبدن

اولين شواهد مربوط به وجود یك نقش متابوليكي اساسي براي موليبدن در سال 1953بدست آمد و اين زماني بود كه كشف گرديد گزانتين اكسيداز كه در متابوليسم پورين نقش دارد ، يك متالوآنزيم حاوي موليبدن است .

علاوه بر تشكيل بخشي از گزانتين اكسيداز ، موليبدن در واكنش آنزيم با سيتوكروم c دخالت داشته و همچنين احياي سيتوكروم  دخالت داشته و همچنين احياي سيتوكروم cبه وسيله آلدئيداكسيداز را تسهيل مي نمايد .
تشخیص كمبود مولیبدن در مورد حیوانات مشكل است. آنچه در مورد مولیبدن مهم است، مسمومیت این عنصر برای حیوانات نشخوار كننده است.  دانه‌های حبوبات ،  دانه‌های غلات منابع عمده مولیبدن هستند.

علائم كمبود :

در مطالعات اوليه بر روي موش هاي صحرايي جيره هاي با موليبدن پايين منجر به كاهش سطح گزانتن اكسيداز شده ، اما رشد يا متابوليسم پورين را تحت تاثير قرارندادند.

مصرف جيره هاي مشابه در جوجه ها اثرات نامطلوبي در پي نداشت ، اما وقتي تنگستات (متضاد موليبدن) اضافه گرديد ، رشد كاهش يافت.  بره هاي جوان با افزودن موليبدن به جيره نيمه خالص با كمبود اين عنصر ، پاسخ به رشد قابل توجهي به دست آمد . به طور كلي كمبود موليبدن تحت شرايط طبيعي در هيچ گونه اي مشاهده نشده است .

مسموميت زايي موليبدن :

نقش سمي موليبدن در وضعيتي موسوم به اسهال سياه كه افزایش مولیبدن در جیره باعث کاهش ذخیره مس کبد میشود. گاو ها به مسموميت با موليبدن حساس بوده و مخصوصا گاو شير ده و حيوانات جوان از اين عارضه بيشتر رنج مي برند . زیادی مولیبدن، مخصوصاً برای دام‌هائی كه چرا می‌كنند مسمومیت زا است. مولیبدنوسیس یك بیماری گاوی است كه در واقع به دلیل عدم تعادل مولیبدن و مس در جیره غذائی نشخوار كننده ایجاد می‌شود. مسمومیت مولیبدن باعث توقف رشد و تغییر شكل استخوآن‌های دام می‌شود. این عارضه را می‌توان با خوراندن سولفات مس به دام برطرف نمود..

گوسفندان كمتر تحت تاثير قرار گرفته و اسبها به اسهال سياه مرتعي مبتلا نمي شوند . .

كروم

ü      اول بار در استفاده ازگلوكز جيره درموشها وجود كروم ضروري شناخته شد.

ü      داراي نقش تحمل گلوكزي مي باشد.

ü      د رساخت ليپيد هم نقش دارد.

ü      د رمتابوليسم پروتئين و اسيد نوكلئيك نقش دارد.

ü      نقوش ذكر شده بازدهي متابوليسم گلوكزرا بالا برده و كاتابوليسم پروتیئن را كاهش مي دهد و باعث افزايش گوشت بدون چربي و كاهش ذخيره چربي ميشود.

ü      كمبود آن باعث كاهش كلسترول سرم و افزايش ليپوپروتئين-كلسترول با چگالي بالا ميشود.

ü      افزايش آن از 50ميلي گرم دركيلو گرم ماده خشك رشد را كاهش داده و آسيب ديدگي كبد و كليه را د رموشها دارد.

ü      كروم بيشتر بصورت اكسيد به عنوان معرف درجيره مصرف ميشود. 

واناديوم

·        در تنظيم فعاليت برخي آنزيم ها مثل پروتئين كيناز نقش دارد .

·        به عنوان كوفاكتور براي برخي از آنزيم عمل ميكند.

·        به طور كلي كمبود آن د رجوجه و بز و موش باعث اختلال در رشد و توليد مثل ونقص در متابوليسم ليپيد ها ميشود.

·        د رجوجه اگر مقدار آن از 10 ميلي گرم دركيلوگرم ماده خشك كمتر شود رشد پرهاي بال و دم را كاهش ميدهد؛و د ربز اين مقدار كمبود بر روي رشد تأثيري ندارد ولي سقط جنين را افزايش داده و توليد چربي شير را كاهش ميدهد و تلفات در بزغاله ها را بالا ميبرد.

·        منابع:

ميزان اين عنصر در خورا كها چندان مشخص نيست اما دامنه ي 110-30ميكرو گرم در كيلو گرم ماده خشك براي علوفه چاودار گزارش شده است؛و غني ترين منبع اين عنصر را ميتوان پودر ماهي هرينگ با حدود 2.7 ميلي گرم دركيلو گرم ماده خشك است.

·        اين عنصر نسبتا سمي بوده و د رجيره حاوي 30 ميلي گرم د ركيلو گرم ماده خشك براي جوجه ها باعث كاهش سرعت رشدو درسطح حدود 200ميلي گرم افزايش تلفات را خواهيم داشت.

 

ارسنیک

ارسنیک به طور گسترده ای در سراسر بافتها ومایعات بدن پراکنده بوده،اما بخصوص در پوست،ناخنها ومو تجمع می یابد. نشان داده شده است که عنصر برای موش صحرایی،جوجه وبز ضروری است. ارسنیک برای تشکیل متابولیت هایی مثل سیستین از متیونین مورد نیاز است.حیوانات تغذیه شده توسط  یک جیره با کمبود ارسنیک دارای پوشش خشن و سرعت رشد پایینتری در مقایسه با حیوانات شاهد تغذیه شده با مکمل ارسنیک بوده اند . یک مطالعه بلند مدت انجام گرفته بر روی بزها،نشان دهنده ی اختلالات در تولید مثل (سقط جنین،وزن تولد پایین )و تولید شیر و مرگ ناگهانی بود. مسمومیت زایی این عنصر به خوبی شناخته شده است ،علایم ان عبارتند از حالت تهوع،استفراغ،اسهال ودرد شدید در ناحیه شکم. مسمومیت زایی ترکیبات ارسنیک به میزان زیادی متغیر بوده و ترکیبات ارسنیکی سه ظرفیتی در مقایسه با ترکیبات پنج ظرفیتی سمی تر هستند.

تعادل اسید و باز

به طور معمول در بحث تغذیه ،مواد معدنی و از جمله موادی که دارای خواص الکترولیتی هستند از نظر عملکرد به عنوان واحد هایی مجزا در نظر گرفته می شوند . با وجود این ، در مبحث  فیزیولوژی، الکترولیت ها باید در کنار یکدیگر مورد توجه قرار گیرند،زیرا سلول هاجهت کارایی در انجام وظایف خود به تعادلی ویژه از انیون و کاتیون ها نیاز دارند .اختلال در حفظ تعادل صحیح الکترولیتی در داخل سلول بدان معنی است که مسیر های متابولیکی قادر به انجام مطلوب وظایف خود نبوده وذخایر بدن به جای رشد صرف رسیدن به تعادل می شوند .جیره به لحاظ انیون ها و کاتیون های قابل متابولیسم موجود در ان که طی متابولیسم تولید اسید نموده یا ان را مصرف       می نمایند،جهت حفظ تعادل الکترولیتی صحیح داخل سلولی حائز اهمیت است .این جنبه از تاثیر جیره را می توان توسط اندازه گیری میزان cl­-k+Naبر حسب میلی اکی والان به ازای هر واد وزن برسی نمود.این معیار ، تعادل الکترولیتی جیره نامیده می شود . ایده ال تر ان است که سایر عناصر دخیل در تعادل الکترولیتی نیز در محاسبه وارد گردند و ممکن است در این حالت با محاسبه براورد پیچیده تری بدست اید.این معیار که انیون تعیین نشده جیره نامیده می شود ، به مراحل تجزیه ای زیادی نیاز داشته و از طرف دیگر در عمل ، تعادل الکترولیتی جیره ای با دامنه ای محدودتر عموما کفایت می کند.

ایجاد تغییرات در این تعادل ،متابولیسم انرژی ،اسیدهای امینه،ویتامینDوکلسیم را تحت تاثیر قرار داده، تعادل الکترولیتی از این طریق بازدهی رشد را در همه گونه ها تحت تاثیر قرار می دهد و نشان داده شده است که در تشکیل پوسته تخم و تب شیر نقش دارد.این تعادل جهت غلبه بر اثرات تنش حرارتی در طیور، مورد دستکاری قرار می دهدبعضی وضعیتهای بیماریزایی خاص مانند استفراغ(از دست دادن کلر)،اسهال(از دست دادن بیکربنات)و اکسیداسیون بیش از اندازه اسیدهای امینه(تولید بیش از حد اسید)ممکن است منجر به اختلال در تعادل الکترولیتی شوند.

سلنیوم

سلنیوم به دو شکل الی و غیرالی در طبیعت وجود دارد. پروتین های باند کننده سلنیوم در پلاسما وجود دارد.یکی از مهمترین پروتین های باند کننده سلنیوم گلوتاتیون پراکسیداز است.(به عبارت دیگر عنصر سلنیوم جزئی ازگلوتاتیون پراکسیداز است.)

گلوتاتیون پراکسیداز از سلنو انزیم های مهم در تغذیه است که کارش تخریب پراکسید هیدروژن است و بدین وسیله غشای سلولی را از صدمات اکسیداتیو حفظ میکند.

مقدار بالای مس و روی در جیره با جذب سلنیوم تداخل دارد.

اثرات متقابل ویتامین E  و سلنیوم

·        سلنیوم از سه طریق ویتامین E مورد نیاز را کاهش میدهد:

1-سلنیوم برای حفظ و سلامتی لوزالمعده لازم است که در نتیجه ان هضم چربی و جذب ویتامین E  به طور طبیعی انجام میگیرد.

2-سلنیوم میزان ویتامین E  مورد نیاز برای حفظ صحت غشا های لیپیدی را کاهش میدهد.

3-سلنیوم به ابقای ویتامین E  در پلاسما کمک میکند.

 

·        ویتامین E  ازدو طریق نیاز به سلنیوم را کاهش میدهد:

1-حفظ سلنیوم در بدن به شکل فعال خودش

2-جلوگیری از دفع سلنیوم

سطح سلنیوم  در خوراکهای با منشا گیاهی بسیار متغییر بوده و به وضعیت خاکی که گیاه در ان رشد میکند ،بستگی دارد.سطح طبیعی این عنصر در گیاهان مرتعی بین 100تا300 میکروگرم در کیلو گرم ماده خشک است.

سلنیوم عنصری سمی بوده و غلظتی معادل 5میلی گرم در کیلوگرم جیره خشک یا 500میکروگرم در کیلوگرم  شیر یا اب بیماری خطرناکی را ایجاد میکند.

علائم مسمومیت مزمن

کاهش هوشیاری-خشکی مفاصل- از دست رفتن موهای یال ودم-نواقص سم

علائم مسمومیت حاد:

اختلالات تنفسی ایجاد میکند که در نهایت منجر به مرگ میشود.

علائم کمبود سلنیوم:

حالتی موسوم به کم خوری در بره ها و گاوهای شیری و گوشتی ایجاد میکند.در مرغ ها جوجه دراوری و تولید تخم مرغ را کاهش میدهد.

 

 

 

+ نوشته شده در  چهارشنبه 1391/03/10ساعت 1:56 بعد از ظهر  توسط Ghasem -Soleyman | 
 
صفحه نخست
پست الکترونیک
آرشیو وبلاگ
عناوین مطالب وبلاگ
درباره وبلاگ
این وبلاگ مربوط به بچه های علوم دامی دانشگاه سمنان می باشد که در تاریخ 30/11/89 راه اندازی شد.

نوشته های پیشین
شهریور 1392
خرداد 1391
دی 1390
آذر 1390
مهر 1390
شهریور 1390
تیر 1390
خرداد 1390
اردیبهشت 1390
پیوندها
سایت علوم دامی بچه های تهران واحد کرج
سایت اختصاصی حسین قزلباش(گردشگری)
چکیده و متن کامل مقالات
لیست سایتهای علمی
متن مدارک علمی کشور
سایت کتاب خانه ای منطقه ای شیراز
وبلاگ تخصصی سلیمان یاری
 

 RSS

POWERED BY
BLOGFA.COM

تعبیر خواب آنلاین